“Heeft het zin?”: impressies van een symposium rond de Open Hof
Op 5 october kwamen zo’n 50 mensen uit het hele land naar de Doopsgezinde kerk voor een dag rond het thema “Heeft het zin?” We kennen de Open Hof, met haar pastor Gerhard ter Beek, maar sinds 5 jaar ook haar “straatdominee”, Thalita Frohn. Niet alleen maar opvang - al gebeurt er altijd al meer dan dat- maar sinds Thalita’s komst vooral ook geestelijke verzorging, vanuit vier kernbegrippen: helen, bijstaan, begeleiden en verzoenen. Drie sprekers leverden naast Thalita Frohn een bijdrage. Heeft het zin gehad, 5 jaar straatdominee? Wie is er beter van geworden? De stad? De mensen?
Hanneke Muthert, universitair docent godsdienstwetenschap en geestelijke verzorging aan de RUG, viel met de deur in huis met een rauw voorbeeld van een cliënt: “… denk maar niet dat ik ga meedoen aan jouw geëvangeliseer of andere shit … o, is het niet verplicht, dan ben ik weg…” Heeft de straatzwerver wel tijd, ruimte voor iets wat op bezinning lijkt? En taai proces, voor beide kanten. Toch ziet ze ook veerkracht, zoals bij die kunstenaar, ”… die ook wel het nodige heeft gedaan … daar niet van…”, maar die wat terug wil doen voor de maatschappij. Jegens die ander is empathie noodzakelijk, speelsheid, ruimte, inspiratie uit verwondering: “Ik weet het niet”, en van daaruit samen verder komen.
Jos Roemer, theoloog uit Nijmegen en werkzaam in het onderwijs (‘identiteitsbegeleiding’), sprak over “Verslavingszorg, de verzuiling voorbij”: hij schetst de grote lijn van scheiding van kerk en staat, afscheid van dominant denken, het elkaar aanvaarden zoals je bent, tot die straatpastor die iemand ontmoet, hem de handen oplegt en zegt “Het is goed”. Zó ontstaat communicatie, wordt vrijheid gegeven, en verantwoordelijkheid genomen.
Jan Jumelet uit Amsterdam laat zien hoe daar drie jaar geleden een overeenkomst werd gesloten met het Drugspastoraat vanuit zijn organisatie HVO/Querido voor maatschappelijke opvang en beschermd en begeleid wonen. Doel: geestelijke verzorging meer structureel inzetten, met bejegening van de cliënt als mens en niet primair als product van zijn verslaving of psychische aandoening. Meer dan “bed-bad-brood”. Zo gewoon mogelijk leven als burger met rechten en plichten. Wat wel een forse inzet vraagt van de twee pastores en 40 vrijwilligers. In dat herstelproces van cliënt naar burger ontstaat de vraag naar zingeving. En ontstaan contacten en activiteiten als een jaarlijkse reis naar Lourdes, bezinningsdagen en –reizen.
Na deze inleidingen ’s middags workshops, kleine groepen. Uit de workshop met Thalita Frohn: zij gaat geen tijdpad in, heeft geen harde doelstelling, “resultaat is niet te meteen, dat is wel eens lastig”. Maar dat haar doelgroep wil stilstaan bij zingevingsvragen staat voor haar vast. Het verbaast haar zelfs dat mensen die zo zijn teruggeworpen op zichzelf en op een kaal bestaan, toch ook behoefte hebben op zoek te gaan naar de oorsprong, en zo ook naar een vangnet.
Bezoekers van de Open Hof: ”Ze is een topper … ze is aanspreekbaar voor iedereen … ze luistert met een blij gezicht … hier kan ik vrij spreken, religieuze mensen zijn anders… natuurlijk, het leven heeft zin.”
Genoeg positieve reacties om de vraag “Heeft het zin?” zeker met “ja” te beantwoorden, en voort te gaan met de ‘straatdominee’. Volgens Gerhard ter Beek in zijn inleiding ’s ochtends : “… nog steeds een mooie term! Alsof niet iedere dominee van de straat zou moeten zijn. Dat doet Thalita door aanwezig te zijn op die plaatsen in de stad waar de doelgroep is, op straat en in de instellingen”.
TIneke van Stempvoort-Veenstra
